Au, een verstuiking!

29 April 2020

au-een-verstuiking-1

Je verzwikt een enkel, je verdraait een knie en je verstuikt een pols. De Nederlandse taal gebruikt verschillende woorden om uit te drukken dat een gewricht letsel oploopt doordat het verder bewogen wordt dan het eigenlijk kan. De geneeskunde gebruikt slechts één term voor een dergelijke kwetsuur, te weten “distorsie”. De Spaanse vertaling hiervan is een “esguince”.

Velen hebben hier wel eens mee te maken gehad en weten hoe vervelend en pijnlijk deze blessure is. Het meest verstuikte gewricht is ongetwijfeld de enkel, maar ook de pols en de knie zijn nogal eens slachtoffer. Door bijvoorbeeld een val of verstappen worden kapsel, banden (ligamenten) en eventueel nog ander weefsel rondom het gewricht met een ruk opgerekt. Soms zo ver dat een deel inscheurt of zelfs volledig doorscheurt. De botten zelf zijn ongedeerd en er is ook geen sprake van ontwrichting dus de vlakken van het gewricht liggen nog tegen elkaar.

Wat beschadigd raakt zijn de structuren die de botstukken bijeen houden. Op de plaats des onheils ontstaat na verstuiken een zwelling en vaak ook een onderhuidse bloeding die men herkent aan de blauwe verkleuring. Is er sprake van een ver ingescheurd of zelfs compleet afgescheurd ligament dan is het gewricht niet meer stabiel en verliest het zijn normale functie.


Behandeling van een verstuiking

Direct zelf handelend optreden na een verstuiking is belangrijk omdat daarmee de herstelperiode zo kort mogelijk wordt gehouden. Leg zo snel mogelijk een ijspakking op de gekwetste plaats en herhaal deze handeling de eerste dagen regelmatig. Ontlast het gewricht en houdt het aangedane lichaamsdeel hoog. Na deze eerste zelfzorg is het verstandig om hulp te zoeken voor verdere behandeling. En dan kan het nogal verschillen of u deze hulp zoekt bij een Spaanse eerste hulppost of dat u naar een Nederlandse arts of fysiotherapeut stapt.

In Spanje wordt al snel groots uitgepakt met dikke proppen watten en vele lagen drukverband of zelfs gips zodat het gewricht tijdelijk niet meer gebruikt kan worden. De Nederlandse aanpak is daarentegen “in beweging houden waar mogelijk” door het gewricht op een speciale manier in te tapen zodat het gedeeltelijk kan blijven functioneren. Bewegingen die het beschadigde weefsel zouden belasten worden geremd terwijl overige bewegingen worden toegestaan. Tapen (vaak in combinatie met een drukverband) heeft als groot voordeel dat het comfortabeler draagt en praktischer is bij dagelijkse handelingen als aankleden dan een dik stijf pak aan watten of gips. En na een tijdje bewegingloos te zijn geweest is de kans groter dat het getroffen gewricht stijf geworden is waardoor het langer duurt voordat men weer mobiel genoeg is om werk of sport te kunnen hervatten. Alleen bij een zeer ernstige verstuiking met veel weefselschade kan het zijn dat gips en volledig ontlasten van het gewricht noodzakelijk zijn.

De Spaanse aanpak is een protocol gebaseerd op studies van lang geleden. Recentere onderzoeken waarin het voordeel van tapen bij een verstuiking naar voren komt worden inmiddels wel erkend maar het gezondheidssysteem in Spanje werkt niet mee om dit in de praktijk ook toe te passen. Artsen en verplegers worden niet opgeleid in het aanbrengen van een goede tape die zoveel mogelijk de bewegingsfunctie van het gewricht mogelijk houden. Dat is voorbehouden aan de fysiotherapeut en die is nu eenmaal niet aanwezig op de overvolle “urgencia” noch kent Spanje geen doorverwijssysteem zoals in Nederland. Het gevolg is dat het ouderwetse beleid in Spanje vooralsnog de meest gebruikte is.

Zijn zwelling en pijn duidelijk verminderd, dan kan er begonnen worden met het hervatten van de dagelijkse activiteiten of sporten. Actieve sporters zijn zich er meestal wel bewust van dat krachttraining en volledig herstel van de gewrichtsmobiliteit nodig zijn voordat weer op het oude niveau getraind kan worden.

Vergeten wordt helaas nogal eens dat, met name na knie- of enkel verstuikingen, oefeningen ten behoeve van het evenwicht en gewrichtsstabiliteit zeer belangrijk zijn. Zodra pijn en zwelling verdwenen zijn wordt al snel gedacht dat men helemaal beter is en schiet dit onderdeel van de revalidatie er nogal eens bij in. Jammer, want het niet terug op peil brengen van de stabiliteit is de voornaamste reden dat de kans op herhaling groter is na een eenmaal doorgemaakte verstuiking.

Marielle de Bruin